Bu güzel şehrin adı artık zihnimizde krizle özdeşleşmeye başladı. Bugünlerde sık sık referanslar duyduğumuz Venedik kriterlerinden ilk kez parti kapatma olayı nedeniyle haberdar olmuştuk. Adı sıklıkla anılan ve dillerden düşürülmeyen bu kriterler anlaşılan işe gelmeyen noktalarda sıklıkla unutuluyor.

İlk örnek Mehmet Yılmaz’ın yazısında açıkladığı “Referandumlarda iyi uygulamalar klavuzu” içerisinden gelsin. Nedense hiç duymadığımız bir kısmı bu kriterlerin:

“İçerik Birliği, özgür oy iradesinin daha da önemli bir gerekliliğidir. Seçmenler, aralarında içkin bir bağ olmayan farklı sorulara aynı anda oy vermek zorunda bırakılmamalıdır. Seçmenin sorulardan birini desteklerken bir başkasına karşı olabileceği dikkate alınmalıdır. Bir metinde yapılacak değişiklik çok sayıda farklı unsuru kapsıyorsa, halka bir dizi soru sorulmalıdır.”

Komisyon, Anayasa’nın “tümünün” değiştirilmesi durumunda bunu gerekli görmüyor.

Aynı komisyonun seçim barajlarıyla ilgili raporunu da internette buldum. Görünen o ki en yüksek baraj bizde:

21. Threshold as % of votes cast:

10% Turkey

7% Russia (since 2007, previously 5%)

5% Germany, Belgium (by constituency), Estonia, Georgia, Hungary,

Moldova, Poland, Czech Republic, Slovakia,

4% Austria, Bulgaria, Italy, Norway, Slovenia, Sweden

3% Spain (by constituency), Greece, Romania, Ukraine (4% until 2004)

2% Denmark

0.67% Netherlands (the only legal threshold is the national threshold of 1/150 of the votes cast).

22. Several countries, in particular Sweden, Finland, Ireland and Iceland, have no legal threshold but as their constituencies are small, as in Ireland, or limited in size, the natural thresholds considered below have the same effect.

23. Practice varies widely, although in general thresholds are around 4 to 5%. It needs to be recognised that this can pose problems.

Hemen bu kısmın devamında bu sorunun 2002 seçimlerinde yarattığı temsil problemini örnek olarak ele almışlar.

Undesirable effects

25. We will consider two particular examples of such effects, though there are others.

- Turkey: for the 2002 elections, the party in power decided to introduce a 10% threshold of votes cast, probably to prevent the Kurdish party from gaining representation. What it failed to anticipate was that it would itself fail to reach this figure and that the so-called “proportional” system would give the following curious results:….

Ve sonuçta görüyoruz ki seçimler % 46.3′ ün temsil edilememesiyle sonuçlanmış. Bu temsil edilemeyenlerin yerine, meclise girenler bonus milletvekillikleri almışlar (AKP: %34.2 oyla % 66.9 temsiliyet, CHP: %19.5 oyla %33.1 temsiliyet). Umarım, birileri kriterlerin bu kısımlarını da yakın zamanda görür ve gerekenler yapılır.

Not: Raporun Türkçesi’ni bulamadım. Affola…

“Venedik” için 2 yorum yapılmış